Dubbele geelkopamazonepapegaai – Amazona oratrix oratrix  en ondersoorten

Ondersoorten

• Amazona oratrix oratrix                         – dubbele geelkopamazone
• Amazona oratrix magna                        – grote geelkopamazone
• Amazona oratrix tresmariae                  – Tres Mariasamazone
• Amazona oratrix belizensis                   – Belize-amazone
• Amazona oratrix hondurensis                – Hondurasamazone

Amazona oratrix oratrix – dubbele geelkopamazone

Formaat: 38 cm.

Ringmaat: 12 mm.

Geslachtsonderscheid: man en pop zijn uiterlijk vrijwel gelijk.

Man en pop: De hoofdkleur van de vogel is  groen. De bevedering van de kop is geel evenals die van de nek en de achterkop. De bevedering in de nek loopt over in groen en is daar duidelijk zwart omzoomd, vaak vermengd met gele veren die bij sommige vogels rood zijn omzoomd. De vleugelbocht is rood, vermengd met gele veren en de hand- en armpennen zijn aan de buitenzijde en aan de punten violetblauw. De bevedering van de borst en de buik is groen, waarbij vrijwel alle vogels donker omzoomde veren bezitten. De bevedering van de dijen is groen aan de binnenzijde geel. Verder heeft de dubbele geelkopamazone een rode vleugelspiegel, die wordt gevormd door de vijf buitenste armpennen. De staart is groen, aan de punt meer geelgroen. De naakte oogring is wit. De snavel is hoornkleurig. De iri is oranje en de poten zijn grijs.

In algemene zin zijn de mannen vaak wel wat forser dan de poppen en vertonen ze meer geel op kop en vleugels.

Amazona oratrix magna – grote geelkopamazone

Formaat : 41 cm.

Ringmaat: 12 mm

Geslachtsonderscheid: als bij de nominaatvorm.

Man en pop: als de nominaatvorm, maar groter en met meer geel. De kop is volledig geel. De nek en de bovenborst zijn geel met gedeeltelijk groene veervelden. Sommige mannen en een enkele pop laten een paar veren met rode zomen in de nek zien. Een omvangrijk gebied rond de vleugelboeg bestaat uit rode en geel-rood gemengde veren.

Amazona oratrix tresmariae – Tres Mariasamazone

Formaat: 40 cm.

Ringmaat: 12 mm.

Geslachtsonderscheid: als bij de nominaatvorm.

Man en pop: als de nominaatvorm, maar de gele bevedering is bij deze ondersoort in het geheel wat bleker van kleur. Verder dijt het geel van de kop zich meer uit naar de achterkop, bij sommige vogels ook naar de borst. De bevedering van de nek is groen zonder zwarte omzoming. Vaak is de groene nekbevedering vermengd met gele veren, bij sommige mannen zijn deze rood omzoomd. De groene borst- en buikbevedering is duidelijk turquoise bewaasd en bezit geen donkere omzoming. De dijen zijn aan de binnenzijde geel, vaak echter ook groen. De smalle vleugelboeg is rood en vermengd met gele veertjes.

Amazona oratrix belizensis – Belize-amazone

Formaat: 36 cm.

Ringmaat: 11 mm.

Geslachtsonderscheid: als bij de nominaatvorm.

Man en pop: als de nominaatvorm, maar met duidelijk minder geel op de kop. De hoofdkleur van de vogel is  groen. De bevedering in de nek is licht zwart omzoomd. Het voorhoofd, de schedel, het gebied rond de ogen, de wangen en het oordek zijn geel. Bij sommige vogels komen enkele gele veren voor op hals en achterkop. Ook de rode vleugelbocht is vaak voorzien van enkele gele veertjes. De hand- en armpennen zijn aan de buitenzijde en aan de punten violetblauw. Verder heeft A. o. belizensis een rode vleugelspiegel, die wordt gevormd door de vijf buitenste armpennen. De groene bevedering van buik en borst is licht blauw bewaasd. De staart is groen, aan de punt meer geelgroen. De buitenste staartveren zijn aan de basis rood. De naakte oogring is wit. De snavel is hoornkleurig. De iris is oranje en de poten zijn grijs.

Amazona oratrix hondurensis – Hondurasamazone

Formaat: 35 -38 cm.

Ringmaat: 11 mm.

Geslachtsonderscheid: als bij de nominaatvorm.

Man en pop: deze soort lijkt op de nominaatvorm maar de kop is overwegend groen. Alleen het voorhoofd en de nek zijn geel. Op de kop komen verspreid gele veren voor.

Herkomst en leefwijze

1. o.oratrix heeft zijn verspreidingsgebied in langs de kusten van Oost- en West- Mexico, A. o. magna in Oost-Mexico en A. o. tresmariae komt alleen voor op de Trés Marias-eilanden voor de westkust van Mexico.  A. o. belizensis  is te vinden in Belize, het vroegere Brits-Honduras en A. o. hondurensis leeft in Noordwest-Honduras

Deze vogels leven zowel in droge als vochtige tropische en subtropische bossen tot op hoogten van 750 m. Daarnaast omvat hun leefgebied savannen en gebieden met hoog struikgewas. Bij voorkeur houden ze zich op langs bosranden. In hun leefgebied komen ze paarsgewijs, in groepen of in zwermen van enkele honderden vogels voor. Het voedsel bestaat in hoofdzaak uit vruchten, zaden, bessen, noten, knoppen en bloesems van takken. Als nestgelegenheid maken ze gebruik van nestholten in hoge veelal afgestorven bomen en palmen.

Bijzonderheden

Deze  soort is zeer luidruchtig en in de broedtijd zeer agressief. Met name de mannen zijn dan vaak erg gevaarlijk bij het beschermen van hun pop en nest.

De voeding van dubbele geelkopamazones

De dagelijkse voeding voor amazonepapegaaien dient grofweg uit drie (gelijke) delen te bestaan en zou er als volgt uit kunnen zien:

1)   een goed zaadmengsel voor papegaaien. Bij voorkeur zitten er in een dergelijk mengsel ook palmnoten.

2)   een mengsel van gekiemd zaad, eivoer en universeelvoer. Geef dit in een verhouding van 1:1:1. Nadat het kiemzaad is geweekt kan hier het eivoer en het universeelvoer door gemengd worden. Verder is het verstandig twee keer per week, ondanks dat de vogels er ook vrij over moeten kunnen beschikken, scherpe maagkiezel en oesterschelpengrit door het kiemzaad te mengen.

3)    een mengsel van fruit (appel, peer, rozebottel, sinaasappel, druiven e.d.) en groenvoer (o.a. wortel, tomaat, witlof, paprika, andijvie e.d.).

Ook kan bijvoorbeeld 2 keer per week een nat gemaakt en uitgekneed snee bruinbrood gegeven worden. Vooral als er jongen zijn wordt hier graag van gegeten. Verder dienen de vogels dagelijks vers drinkwater aangeboden te krijgen waaraan eenmaal per week een multivitamine wordt toegevoegd. In de periode dat er jongen zijn dient de dagelijkse hoeveelheid voedsel sterk verhoogd te worden. Door de voedselbehoefte van de jongen eten de oudervogels dan een veelvoud van wat ze buiten de broedtijd eten.

Huisvesting van dubbele geelkopamazones

Een goed onderkomen voor een kweekkoppel amazonepapegaaien is een binnenvolière van 2,5 x 2 x 2 meter (lxbxh) met daarin een nestkast, een klimboom en wat (knaag)takken.

Bij voorkeur heeft de binnenvolière nog een buitenvolière met een afmeting van bijvoorbeeld 4 x 2 x 2 meter. In de binnenvolière dient een verwarming aanwezig te zijn die er voor zorgt dat in de koude (vochtige) maanden bijverwarmd kan worden tot een binnentemperatuur van ongeveer 10 °C. Vanwege de sterke snavels van de vogels is een metalen volière (bijvoorbeeld van ijzer of aluminium) omspannen met een zware kwaliteit gaas een vereiste. Ook de eet- en drinkbakken dienen van metaal te zijn en zodanig geplaatst te worden dat de vogels ze niet kunnen omgooien.

Kweken met dubbele geelkopamazones 

Als nestgelegenheid kan een van dik hout gemaakte nestkast of een uitgeholde natuurstam worden gegeven. Deze dient een bodemoppervlak te hebben van 30 x 30 cm. en een hoogte van 50 tot 60 cm. met een invlieggat van ongeveer 12 cm in doorsnee. Ook nestblokken van andere afmetingen, bijvoorbeeld 80 x 40 x 40 cm, worden door de vogels wel geaccepteerd. Over het algemeen zijn ze hier niet al te kieskeurig in. Om de vogels te helpen bij het in- en uitgaan van het blok is het aan te raden de binnenzijde onder het invlieggat te voorzien van een strookje gaas of krammen. Verder is het aan te bevelen een inspectieluikje aan te brengen. Zorg er daarbij voor dat het luikje vanaf de buitenzijde van de volière kan worden geopend. Hiermee kan het broedproces worden gevolgd zonder de vogels al teveel te storen. Bovendien hebt u dan minder of geen last van hun agressieve gedrag.

Als nestmateriaal kunnen bosgrond van naaldbomen, wilgenmolm of houtkrullen worden gegeven (ca. 4 – 5 cm dik). Ook kan een dik stuk vermolmd hout worden verstrekt. Dit wordt dan door de vogels geheel stuk geknaagd waardoor een prima bodembedekking ontstaat.

Als de vogels broedrijp worden begint het gedrag van man en pop te veranderen. Beide vogels worden dan luidruchtiger en agressiever. Vaak al bij het benaderen van de volière is dit merkbaar. Om te imponeren gaat dit veelal gepaard met het uitvoeren van schijnaanvallen, en in extremere gevallen springen de vogels tegen het gaas. In deze periode zal de man ook de pop beginnen te voeren, hetgeen een duidelijk teken van broedrijpheid is. Beide vogels zullen nu ook interesse gaan tonen voor het nestblok en het duurt dan vaak niet lang of ze zitten er regelmatig in.

Vaak is bij de pop aan een dikker wordend achterlijf te zien dat er eieren op komst zijn. Het legsel bestaat uit twee tot vier eieren, een enkele keer vijf. Deze worden gewoonlijk om de dag gelegd. Het komt echter ook regelmatig voor dat er drie dagen tussen zitten. Veelal begint de pop na het leggen van het tweede ei te broeden. Ze zal dan ook niet te vaak meer uit het nestblok komen. Als de eieren bevrucht zijn zal na ongeveer 28 dagen het eerste jong worden geboren. Voor de verzorger van de soorten/ondersoorten die tijdens de broedperiode agressief worden, wordt het nu nog moeilijker om de vogels te benaderen. Op een leeftijd van veertien dagen moeten de jongen worden geringd. Naarmate de jongen ouder worden, lijken de ouderdieren nog agressiever te worden. Vooral als de jongen in de hand worden genomen zal de opwinding cq. agressie groot zijn. Belangrijk in deze periode is het verstrekken van voldoende voedsel want naarmate de jongen groeien is er steeds meer nodig. Op een leeftijd van ongeveer 60 dagen vliegen de jongen uit. Alvorens ze zelfstandig zijn worden ze dan nog vier tot zes weken (bij)gevoerd door de ouders.

A. van Kooten